مسئولان، پژوهشگران و فعالان حوزه منابع طبیعی استان گلستان معتقدند توسعه زراعت چوب می‌تواند ضمن تأمین بخشی از نیاز صنایع داخلی، فشار بر جنگل‌های هیرکانی را کاهش دهد و زمینه افزایش درآمد بهره‌برداران و جوامع محلی را فراهم کند.
به گزارش ایرنا، کارشناسان، محققان بخش منابع طبیعی و تعدادی از کشاورزان پیشرو در همایش «روز مزرعه با محوریت زراعت چوب» در مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، ظرفیت‌های این استان برای گسترش زراعت چوب را بررسی کردند.
بر اساس گزارش اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان، اجرای طرح‌های زراعت چوب در این استان از حدود 2 دهه قبل آغاز شده و تاکنون حدود 6 هزار هکتار از اراضی، از جمله زمین‌های مستثنیات، با گونه‌هایی مانند صنوبر و اکالیپتوس زیر کشت رفته است.
ظرفیت اراضی شمال گلستان برای کشت اکالیپتوس
مهدی سلامت‌خواه، یکی از سرمایه‌گذاران فعال در حوزه زراعت چوب، گفت: توسعه این فعالیت باید با استفاده از دانش کارشناسان و بر اساس اصول علمی انجام شود.
وی که در سواحل خزر و شهرستان بندرگز مزرعه زراعت چوب دارد، افزود: گلستان از ظرفیت مناسبی برای سرمایه‌گذاری در این حوزه برخوردار است و اراضی شمالی استان که دارای شوری نسبی هستند، می‌توانند برای کشت گونه‌هایی مانند اکالیپتوس مورد استفاده قرار گیرند.
سلامت‌خواه یکی از مشکلات بهره‌برداران را افزایش هزینه نیروی انسانی عنوان کرد و گفت: هزینه به‌کارگیری یک نیروی کار در مزرعه به حدود 30 میلیون تومان در ماه رسیده است، در حالی که این رقم 2 سال قبل حدود 12 میلیون تومان بود.
وی همچنین بر ضرورت حمایت دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مرتبط از سرمایه‌گذاران زراعت چوب تأکید کرد.
نقش زراعت چوب در حفاظت از جنگل‌های هیرکانی
فاطمه شیخ، معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته‌های مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، گفت: زراعت چوب علاوه بر برخورداری از ظرفیت اقتصادی، می‌تواند نقش مهمی در کاهش فشار بر جنگل‌های طبیعی و حفاظت از جنگل‌های هیرکانی داشته باشد.
وی پیشنهاد کرد برای توسعه این طرح، کارگروهی مشترک میان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان و مرکز تحقیقات کشاورزی استان تشکیل شود.
به گفته شیخ، این کارگروه می‌تواند مسئولیت برنامه‌ریزی، مکان‌یابی، استعدادسنجی اراضی و بررسی علمی گونه‌های مناسب برای هر منطقه را بر عهده بگیرد.
وی افزود: مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان نیز با استفاده از ظرفیت محققان و اعضای هیئت علمی، طرح‌های پژوهشی مختلفی را در حوزه جنگل، مرتع و منابع طبیعی اجرا کرده یا در دست اجرا دارد.
ایجاد اقتصاد پایدار برای جوامع محلی
آیدینگ کرنژادی، رئیس بخش تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، زراعت چوب را یکی از راهکارهای ایجاد اقتصاد پایدار در مناطق روستایی و حاشیه جنگل‌ها دانست.
وی گفت: توسعه زراعت چوب می‌تواند با کاهش برداشت از جنگل‌های هیرکانی، منافع اقتصادی بیشتری برای جوامع محلی ایجاد کند.
کرنژادی افزود: این طرح در چارچوب سیاست‌های کشور برای تأمین پایدار چوب، کاهش فشار بر جنگل‌های طبیعی، توسعه اقتصاد سبز و افزایش درآمد بهره‌برداران تعریف شده است.
به گفته وی، گسترش اصولی زراعت چوب می‌تواند به تقویت امنیت زیست‌محیطی، ایجاد اشتغال و دستیابی به توسعه پایدار کمک کند.
افزایش تقاضای صنایع داخلی برای چوب
سعیده طاهری، کارشناس زراعت چوب اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان، نیز با اشاره به افزایش استقبال از این فعالیت در سال‌های اخیر گفت: ممنوعیت بهره‌برداری تجاری از جنگل‌ها، افزایش قیمت چوب و رشد نیاز صنایع داخلی، موجب توجه بیشتر به طرح‌های زراعت چوب شده است.
وی افزود: اتحادیه تعاونی زراعت چوب گلستان با مشارکت بهره‌برداران و سرمایه‌گذاران در سال گذشته تشکیل شده است.
به گفته طاهری، این اتحادیه با هدف پیگیری مشکلات بهره‌برداران، تأمین نهاده‌ها، حمایت از سرمایه‌گذاران و ایجاد هماهنگی میان فعالان این حوزه راه‌اندازی شده است.
پیگیری بیمه مزارع زراعت چوب
طاهری یکی از مسائل مهم بهره‌برداران را نبود پوشش بیمه‌ای مناسب برای مزارع زراعت چوب عنوان کرد و گفت: با توجه به سهم بالای کشت اکالیپتوس در استان، موضوع بیمه این مزارع از طریق صندوق بیمه محصولات کشاورزی در حال پیگیری است.
وی همچنین از شناسایی اراضی ملی مستعد برای اجرای طرح‌های زراعت چوب خبر داد و افزود: از سال 1400 تاکنون تعدادی از اراضی ملی مناسب شناسایی و در اختیار سرمایه‌گذاران واجد شرایط قرار گرفته است.
به گفته این کارشناس، واگذاری اراضی پس از انجام بررسی‌های کارشناسی، استعدادسنجی و تأیید سازگاری گونه‌های مورد نظر با شرایط منطقه انجام می‌شود.
واگذاری سالانه نهال رایگان به متقاضیان
کارشناس اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان گفت: تولید و توزیع نهال رایگان از جمله برنامه‌های حمایتی دولت برای توسعه زراعت چوب است.
وی توضیح داد: برای ایجاد هر هکتار مزرعه زراعت چوب، یک‌هزار اصله نهال مورد تأیید مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد.
طاهری همچنین پرداخت تسهیلات بانکی با نرخ سود 7 درصد و آغاز بازپرداخت از سال ششم را از دیگر حمایت‌های پیش‌بینی‌شده برای بهره‌برداران عنوان کرد.
وی افزود: در صورت تأمین اعتبار، متقاضیان واجد شرایط برای دریافت این تسهیلات به بانک‌های عامل معرفی خواهند شد.
آموزش روش‌های علمی کشت و نگهداری
در این همایش، اکرم احمدی و سعید شعبانی، از اعضای هیئت علمی بخش منابع طبیعی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، درباره تاریخچه زراعت چوب، انتخاب گونه‌های مناسب، روش‌های آبیاری و هرس، مقابله با آفات و بیماری‌ها و ارزیابی اقتصادی این فعالیت توضیحاتی ارائه کردند.
کارشناسان تأکید کردند که موفقیت طرح‌های زراعت چوب به انتخاب گونه مناسب، شرایط اقلیمی، کیفیت خاک، تأمین آب، مدیریت علمی مزرعه و وجود بازار مطمئن برای فروش محصول وابسته است.
توسعه هدفمند زراعت چوب در گلستان می‌تواند ضمن تأمین مواد اولیه صنایع چوب و کاغذ، موجب کاهش وابستگی به واردات، ایجاد اشتغال پایدار و حفاظت بیشتر از جنگل‌های ارزشمند هیرکانی شود.
